Η εκτίναξη του ντίζελ απειλεί να τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού σε Ευρώπη και ΗΠΑ, καθώς επηρεάζει μεταφορές, βιομηχανία και αγροτική παραγωγή. Η προσωρινή αποδέσμευση αποθεμάτων προσφέρει ανάσα, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα προσφοράς

Η τιμή του ντίζελ εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την πορεία του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες. Η ενεργειακή κρίση έχει μετατραπεί από πρόβλημα στις αγορές πετρελαίου σε ευρύτερη πίεση για το κόστος μεταφορών, παραγωγής και τελικά των προϊόντων που φτάνουν στον καταναλωτή.

Η συντονισμένη αποδέσμευση έως 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών του G7 και των εταίρων τους προσφέρει μια πρώτη ανάσα. Η παρέμβαση προβλέπει σημαντική ποσότητα ντίζελ να διοχετευθεί στην αγορά μέσα στις πρώτες 20 ημέρες, ενώ συνολικά η διαδικασία θα διαρκέσει τέσσερις μήνες.

Ωστόσο, το μέτρο δεν αυξάνει την παραγωγική δυνατότητα της παγκόσμιας αγοράς. Απλώς μεταφέρει μέρος των διαθέσιμων αποθεμάτων από τις αποθήκες στην κατανάλωση. Και αυτό είναι που δημιουργεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την επόμενη ημέρα.

Το ντίζελ ως πολλαπλασιαστής των τιμών

Η ιδιαιτερότητα του ντίζελ είναι ότι δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη καύσιμο κίνησης. Είναι βασική εισροή για την πραγματική οικονομία.

Φορτηγά, πλοία, αγροτικά μηχανήματα, κατασκευαστικός εξοπλισμός και μεγάλο μέρος της βαριάς βιομηχανίας εξαρτώνται από αυτό. Σε αρκετές αγορές χρησιμοποιείται παράλληλα για θέρμανση. Συνεπώς, μια παρατεταμένη αύξηση της τιμής του δεν σταματά στην αντλία.

Περνά στα μεταφορικά κόστη, στις τιμές των τροφίμων, στις υπηρεσίες logistics, στις κατασκευές και σε μια μεγάλη σειρά βιομηχανικών προϊόντων. Ο μηχανισμός είναι απλός: όσο ακριβότερα μεταφέρεται ένα προϊόν ή λειτουργεί ένα μηχάνημα, τόσο μεγαλύτερο είναι το κόστος που τελικά ενσωματώνεται στην τελική τιμή.

Αυτό εξηγεί γιατί η πορεία του ντίζελ αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις κεντρικές τράπεζες.

Τα στοιχεία που εξετάζει η Société Générale δείχνουν ότι οι μεταβολές στις τιμές του ντίζελ έχουν ισχυρή σχέση με τις πληθωριστικές εκπλήξεις. Στις ΗΠΑ, οι τιμές του καυσίμου εξηγούν περίπου το 73% της διακύμανσης των πληθωριστικών εκπλήξεων, ενώ στην Ευρωζώνη η αντίστοιχη αναλογία φτάνει περίπου τα δύο τρίτα.

Η Ευρώπη μπροστά σε νέα πίεση

Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε αυτή τη φάση με περιορισμένα περιθώρια ασφαλείας. Οι ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή παραμένουν διαταραγμένες, ενώ η παραγωγή και η διαθεσιμότητα πετρελαϊκών προϊόντων επηρεάζονται και από τις εξελίξεις στη Ρωσία.

Την ίδια στιγμή, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια καλούνται να καλύψουν ένα μεγάλο μέρος της ζήτησης σε μια αγορά όπου η προσφορά έχει ήδη περιοριστεί. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη από την άνοδο των ναύλων και του κόστους των διεθνών μεταφορών.

Έτσι δημιουργείται ένας διπλός πληθωριστικός μηχανισμός: ακριβότερο καύσιμο και ακριβότερη μεταφορά του καυσίμου και των προϊόντων που εξαρτώνται από αυτό.

Η πίεση είναι ήδη εμφανής στις τιμές. Ο μέσος όρος του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε στα τέλη Σεπτεμβρίου περίπου τα 2,23 ευρώ το λίτρο, με ορισμένες αγορές να βρίσκονται σημαντικά υψηλότερα, κατά τη Le Monde.

Τι αλλάζει η αποδέσμευση των αποθεμάτων

Η παρέμβαση του G7 μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά βραχυπρόθεσμα. Η διοχέτευση έτοιμου ντίζελ στην αγορά είναι μάλιστα πιο άμεση από την απελευθέρωση αργού, καθώς παρακάμπτει το στάδιο της διύλισης.

Η αγορά αντέδρασε ήδη θετικά στην ανακοίνωση, με τα συμβόλαια ντίζελ να υποχωρούν αισθητά. Ωστόσο, η πραγματική ποσότητα και η κατανομή των αποθεμάτων δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως και η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας αναμένεται να οριστικοποιήσει τις λεπτομέρειες, όπως μεταδίδει το Reuters.

Αυτό σημαίνει ότι η αγορά μπορεί να κερδίσει χρόνο, όχι όμως να λύσει την ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης.

Και εδώ βρίσκεται το βασικό πρόβλημα: τα στρατηγικά αποθέματα είναι πεπερασμένα.

Όσο περισσότερα βαρέλια διοχετεύονται σήμερα στην αγορά, τόσο μικρότερο είναι το απόθεμα ασφαλείας για μια νέα διαταραχή. Η παρέμβαση επομένως μειώνει τον άμεσο κίνδυνο, αλλά αυξάνει την ανάγκη για ταχεία αποκατάσταση της κανονικής παραγωγής και των διεθνών ροών.

Πάνω από €2 το λίτρο το 2027;

Το πιο ανησυχητικό σενάριο αφορά την περίπτωση κατά την οποία η προσφορά δεν επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα μέχρι το τέλος του έτους.

Σε αυτή την περίπτωση, η Société Générale εκτιμά ότι η τιμή του ντίζελ στην Ευρώπη θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο το 2027, ενώ ο ρυθμός αύξησης των τιμών μπορεί να παραμείνει υψηλός μέχρι και το τρίτο τρίμηνο του επόμενου έτους.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης έχει ήδη επιταχυνθεί στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, με την ενέργεια να αποτελεί βασικό παράγοντα της νέας ανόδου.

Στο δυσμενέστερο σενάριο της τράπεζας, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός θα μπορούσε να ξεπεράσει ακόμη και το 5%, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις παραμείνουν ισχυρές.

Ο κίνδυνος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το πόσο θα πληρώνει ο οδηγός στο πρατήριο. Η μεγαλύτερη επίπτωση μπορεί να εμφανιστεί με καθυστέρηση, μέσα από τις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών.

Ένα φορτηγό που καταναλώνει ακριβότερο ντίζελ αυξάνει το κόστος μεταφοράς. Ο παραγωγός μετακυλίει μέρος της επιβάρυνσης στον χονδρέμπορο, ο χονδρέμπορος στον λιανέμπορο και τελικά η αύξηση φτάνει στον καταναλωτή. Το ίδιο συμβαίνει με τις αγροτικές εργασίες, τις κατασκευές και ένα μεγάλο τμήμα της βιομηχανικής παραγωγής.

Γι’ αυτό το ντίζελ μπορεί να εξελιχθεί σε καύσιμο του πληθωρισμού: όχι επειδή από μόνο του αντιπροσωπεύει τόσο μεγάλο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, αλλά επειδή βρίσκεται στη βάση μιας τεράστιας αλυσίδας παραγωγής και μετακίνησης.

Η προσωρινή αποκλιμάκωση των τιμών που μπορεί να προκαλέσει η αποδέσμευση αποθεμάτων είναι επομένως σημαντική. Αλλά η πραγματική λύση βρίσκεται αλλού: στην αποκατάσταση των διεθνών ενεργειακών ροών, στην αύξηση της διαθέσιμης παραγωγής και στη σταθεροποίηση της διύλισης.

Μέχρι τότε, η αγορά θα παραμένει ευάλωτη. Και κάθε νέα διαταραχή σε πετρέλαιο, διυλιστήρια, ναυτιλία ή γεωπολιτικές διαδρομές μπορεί να μετατρέψει μια προσωρινή ανακούφιση σε νέο κύμα αυξήσεων. Οι τελευταίες εκτιμήσεις της αμερικανικής EIA δείχνουν επίσης ότι οι τιμές του ντίζελ αναμένεται να παραμείνουν πάνω από τα 6 δολάρια το γαλόνι τον Οκτώβριο, πριν υποχωρήσουν σταδιακά το 2027, σύμφωνα με το Reuters.

Με άλλα λόγια, το κρίσιμο μέγεθος δεν είναι πλέον μόνο η τιμή του πετρελαίου. Είναι η διαθεσιμότητα του ντίζελ. Και όσο αυτή παραμένει περιορισμένη, ο κίνδυνος να γίνει το καύσιμο ο νέος επιταχυντής του πληθωρισμού παραμένει υψηλός.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Γ. Τελώνης για ενεργειακή κρίση: Αδίδακτη η Ευρώπη από τον πόλεμο στην Ουκρανία – Χαμηλά και μεσαία εισοδήματα πληρώνουν το τίμημα