Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο για περαιτέρω αύξηση των εισφορών πέντε χρόνια μετά την εφαρμογή της – Τι ισχύει σήμερα και οι επικείμενες αυξήσεις

Το κατά πόσο η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα οδηγήσει σε αύξηση των εισφορών τοποθετείται στο επίκεντρο της συζήτησης που βρίσκεται σε εξέλιξη γύρω από τις προωθούμενες αλλαγές στο συνταξιοδοτικό σύστημα.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, το ενδεχόμενο αύξησης των εισφορών στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) είναι ανοικτό, μετά από πέντε χρόνια που θα εφαρμοστεί το νέο σύστημα. Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο, προβλέπει ότι, πέντε χρόνια μετά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, θα πραγματοποιηθεί αναλογιστική μελέτη για να δείξει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ΤΚΑ, και εάν χρειαστεί, τότε θα αυξηθούν οι εισφορές.

Ο υπουργός Εργασίας, Μαρίνος Μουσιούττας, φιλοξενούμενος στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» του ΣΙΓΜΑ (04/09), εξήγησε ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση οδηγεί σε αύξηση των συντάξεων, χωρίς, σε αυτή τη φάση, να συνοδεύεται από αύξηση των εισφορών ή της συντάξιμης ηλικίας. Αυτό σημαίνει ότι δημιουργείται πρόσθετη επιβάρυνση για το ΤΚΑ, καθώς αυξάνονται οι δαπάνες για συντάξεις χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των εσόδων του μέσω υψηλότερων εισφορών.

«Στα πέντε χρόνια θα πρέπει να ελέγξουμε εάν οι συνθήκες που επικρατούν είναι τέτοιες που δεν κινδυνεύει ο οποιοσδήποτε να μειωθεί η σύνταξή του. Και επειδή δεν θέλουμε να μειωθούν οι συντάξεις, τότε ναι, υπάρχει το ενδεχόμενο, το οποίο θα το εξετάσει η μελέτη, για να υπάρξει αύξηση των εισφορών. Δεν λέμε ότι θα υπάρξει, αλλά υπάρχει η πιθανότητα», ανέφερε.

Ανεξαρτήτως εάν τελικά προχωρήσει και εφαρμοστεί η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, οι εισφορές τόσο των εργοδοτών, όσο και των εργαζομένων και των ελεύθερων επαγγελματιών στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) αλλά και του ίδιου του κράτους, θα αυξηθούν μέσα στα επόμενα χρόνια. Η υφιστάμενη νομοθεσία προβλέπει αύξηση των εισφορών το 2029 και ακολούθως το 2034 και ξανά το  2039. Το γεγονός αυτό, συνεπάγεται με αύξηση του κόστους των επιχειρήσεων περιορισμό στο διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων.
 

Οι εισφορές σήμερα και οι επικείμενες αυξήσεις

Σήμερα, το συνολικό ποσοστό εισφοράς στο ΤΚΑ ανέρχεται στο 22,8%, εκ των οποίων, το 8,8% καταβάλλεται από τον εργαζόμενο και το 8,8% από τον εργοδότη και το 5,2% από το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας.

Όσον αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες, το συνολικό ποσοστό των εισφορών είναι στο 21,8%, εκ των οποίων το 16,6% καταβάλλεται από τους ίδιους και το 5,2% από το Πάγιο Ταμείο.

Η νομοθεσία, σύμφωνα με αυτό που θα καθορίστηκε το 2012, προβλέπει ήδη αυξήσεις ανά πενταετία και συγκεκριμένα:

• 2029: Η εισφορά αυξάνεται στο 9,3% για τον εργαζόμενο και στο 9,3% για τον εργοδότη, ενώ η κρατική συμμετοχή από το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας διαμορφώνεται στο 5,5%.

• 2034: Η εισφορά αυξάνεται περαιτέρω στο 9,8% για τον εργαζόμενο και στο 9,8% για τον εργοδότη, με την κρατική συμμετοχή να ανέρχεται στο 5,8%.

• 2039: Η εισφορά εργαζομένου και εργοδότη αυξάνεται στο 10,3% για κάθε πλευρά, ενώ η κρατική συμμετοχή διαμορφώνεται στο 6,1%.

Η πορεία των νομοθετημένων ποσοστών εισφοράς στο ΤΚΑ αποτυπώνεται και σε σχετικό διάγραμμα που περιλαμβάνεται σε πρόσφατη ανάλυση των καθηγητών Οικονομικών Πέτρου Λοΐζου και Νικόλαου Αντωνακάκη:

• Διαβάστε εδώ: Συνταξιοδοτικό: Αυτόματη ένταξη στα Ταμεία Προνοίας και θωράκιση ΤΚΑ προτείνουν οικονομολόγοι

Το κόστος της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης

Ένα από τα βασικά στοιχεία της προτεινόμενης συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, γύρω από το οποίο εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετά ερωτηματικά, αφορά το «πόσο θα κοστίσει» και, κυρίως, «με ποιον τρόπο θα χρηματοδοτηθεί».

• Διαβάστε εδώ: «Προεκλογική περίοδος και συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση ενδέχεται να επιφέρουν δημοσιονομικούς κινδύνους»

Το συνολικό κόστος της μεταρρύθμισης δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, ωστόσο, σύμφωνα με δημόσιες δηλώσεις του υπουργού Εργασίας, υπολογίζεται σε σχεδον μισό δισσεκατομύριο ευρώ σε βάθος εξαετίας. Tην οικονομική πτυχή της μεταρρύθμισης αναμένεται να παρουσιάσει ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός αύριο, στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα.

• Διαβάστε εδώ: Η προσοχή πλέον στον λογαριασμό της μεταρρύθμισης – Προβληματισμοί για κόστος και εισφορές εν αναμονή του ΥΠΟΙΚ

Η μεταρρύθμιση συνεπάγεται πρόσθετο κόστος, καθώς, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει αύξηση των συντάξεων, μείωση του πέναλτι 12% και αλλαγή στη διακυβέρνηση του ΤΚΑ. Επίσης,  προβλέπεται η κάλυψη εισφορών για νέους που ολοκληρώνουν τις σπουδές τους, για περίοδο ενός έτους μετά την αποφοίτησή τους και ενόσω βρίσκονται σε αναζήτηση εργασίας, καταβολή από το κράτος εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων για μητέρες που παραμένουν εκτός εργασίας για να φροντίζουν τα παιδιά τους, καθώς και για άτομα με αναπηρία και άτυπους φροντιστές.

Οι Πέτρος Λοής και Νικόλαος Αντωνακάκης, στην πρόσφατή ανάλυσή τους, υπογράμμισαν ότι,  μεγαλύτερη η μακροπρόθεσμη πρόκληση όσον αφορά το συνταξιοδοτικό, δεν είναι μόνο το ύψος των συντάξεων αλλά το δημογραφικό και ο πληθυσμός που γηράσκει.

«Η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη πρόκληση δεν είναι μόνο το ύψος των συντάξεων. Είναι η σχέση εργαζομένων προς συνταξιούχους. Εάν στο μέλλον υπάρχουν περισσότεροι ηλικιωμένοι, μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και λιγότεροι εργαζόμενοι ανά συνταξιούχο, τότε το κόστος του συστήματος αυξάνεται. Η μεταρρύθμιση επομένως πρέπει να επιτύχει τρεις στόχους ταυτόχρονα: επάρκεια, ώστε ο συνταξιούχος να έχει αξιοπρεπές εισόδημα, δικαιοσύνη, ώστε οι εισφορές και οι παροχές να κατανέμονται δίκαια, και βιωσιμότητα, ώστε το σύστημα να μπορεί να χρηματοδοτείται μακροπρόθεσμα» αναφέρουν, μεταξύ άλλων.

Το χρέος των €12 δις στο ΤΚΑ και η αποπληρωμή

Παράλληλα, η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση επιχειρεί στον τερματισμό του κρατικού δανεισμό προς το ΤΚΑ και σταδιακή αποπληρωμή του χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει τα €12 δις.

Ο Υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας, ανέφερε στην εκπομπή Πρωτοσέλιδο ότι τα ετήσια πλεονάσματα του ΤΚΑ δεν θα κατατίθενται πλέον σε κυβερνητικό λογαριασμό αλλά στον λογαριασμό του ίδιου του Ταμείου.

«Η Κυβέρνηση, για πρώτη φορά γίνεται αυτό, έχει αποφασίσει ότι με μια φόρμουλα που θα αποφασιστεί θα επιστρέφονται με χρονιαίες δόσεις τα λεφτά που χρωστά το κράτος στο ΤΚΑ. Τα πλεονάσματα θα κατατίθενται σε ειδικό λογαριασμό του Ταμείου. Ένα Ταμείο που θα διαχειρίζεται δισεκατομμύρια και θα στηθεί πάνω σε ευρωπαϊκά πρότυπα», ανέφερε.

Διευκρινίζεται ότι το συγκεκριμένο σκέλος της μεταρρύθμισης δεν περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δημόσια διαβούλευση. Οι συζητήσεις και οι εργασίες για τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου διαχείρισης του Ταμείου αναμένεται να αρχίσουν τον Οκτώβριο.

Όπως ανέφερε ο Υπουργός Εργασίας, η διαδικασία «συναρμολόγησης θα γίνει με την συμβολή ειδικών από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας. Στο επίκεντρο, όπως είπε, θα βρεθεί ο σχεδιασμός του ΤΚΑ, με βασικό στόχο την αξιοποίηση των κεφαλαίων του μέσω επενδύσεων χαμηλού ρίσκου, ώστε να δημιουργούνται πρόσθετα έσοδα και να ενισχύεται η χρηματοδοτική του βάση.