Σύμφωνα με την Κομισιόν το 75% των μέτρων που έχουν ληφθεί στην ΕΕ παραμένει μη στοχευμένο και αφορούσε κυρίως μειώσεις σε φόρους, όπως έπραξε και η Κύπρος – Γιατί ξεχωρίζει η περίπτωση της Ελλάδας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Εαρινές Προβλέψεις 2026 αφιερώνει ειδική ενότητα στις πολιτικές αντιμετώπισης του νέου ενεργειακού σοκ που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή και ουσιαστικά καταγράφει μια σημαντική μεταστροφή σε σχέση με το 2022 καθώς υπάρχει λιγότερος δημοσιονομικός χώρος, μικρότερα πακέτα στήριξης και μεγαλύτερη έμφαση σε στοχευμένες παρεμβάσεις.

Η διαφορά αποτυπώνεται ήδη στους αριθμούς. Σύμφωνα με την Κομισιόν, τα μέτρα που έχουν ανακοινώσει έως τώρα τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση της νέας ενεργειακής κρίσης φτάνουν τα 14,5 δισ. ευρώ, δηλαδή μόλις 0,07% του ΑΕΠ της ΕΕ το 2026. Ακόμη και αν παραταθούν μέχρι το τέλος του έτους, το κόστος υπολογίζεται στο 0,2% του ΑΕΠ. Το 2022, αντίθετα, το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων είχε φτάσει το 1,2% του ΑΕΠ, ενώ συνολικά την περίοδο 2022-2024 άγγιξε το 2,2% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ.

Διαφορετικές οι συνθήκες από ό, τι το 2022

Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Ευρώπη μπαίνει στη νέα κρίση από διαφορετική αφετηρία. Το 2022 υπήρχε ακόμη ανάκαμψη μετά την πανδημία, χαμηλά επιτόκια και ενεργοποιημένη η Γενική Ρήτρα Διαφυγής. Σήμερα, οι συνθήκες χρηματοδότησης είναι αυστηρότερες, τα κράτη έχουν μπροστά τους αμυντικές δαπάνες, επενδύσεις για ανταγωνιστικότητα και πράσινη μετάβαση, ενώ ο δημοσιονομικός χώρος έχει περιοριστεί.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Επιτροπή μέσω του AccelerateEU ζητά τα μέτρα να είναι «στοχευμένα, προσωρινά και χρονικά περιορισμένα», αποφεύγοντας παρεμβάσεις που αυξάνουν τη ζήτηση ενέργειας ή επιβαρύνουν μόνιμα τους προϋπολογισμούς. Παράλληλα, δίνει βάρος στην ηλεκτροδότηση, τα δίκτυα, τη γεωθερμία, το βιομεθάνιο και την ενεργειακή αυτονομία.

Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι η ίδια η έκθεση καταγράφει πως το 75% των μέτρων που έχουν ληφθεί στην Ευρώπη παραμένει μη στοχευμένο, κυρίως μέσω μειώσεων φόρων στα καύσιμα, όπως έπραξε και η Κύπρος, κι άλλων παρεμβάσεων στις τιμές. Και εδώ ακριβώς έρχεται η ελληνική διαφοροποίηση.

Η περίπτωση της Ελλάδας

Η Ελλάδα, τόσο στην προηγούμενη κρίση όσο και σε αυτή δεν επέλεξε τη λύση της μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, αλλά κινήθηκε με στοχευμένες ενισχύσεις τύπου Fuel Pass και επιδοτήσεις στην αντλία.

Ο λόγος ήταν όπως εξηγούν από την ελληνική  κυβέρνηση τόσο δημοσιονομικός και με μεγαλύτερο όφελος για τον καταναλωτή . Στο πετρέλαιο κίνησης ο ΕΦΚ βρίσκεται στα 41 λεπτά ανά λίτρο, ενώ το ελάχιστο ευρωπαϊκό επίπεδο είναι 33 λεπτά, αφήνοντας περιθώριο παρέμβασης μόλις 8 λεπτών ανά λίτρο. Αντίθετα, μέσω των επιδοτήσεων η ενίσχυση μπορούσε να φτάσει περίπου τα 20 λεπτά στην αντλία μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ μέσω Fuel Pass η συνολική ελάφρυνση μεταφραζόταν περίπου σε 36 λεπτά ανά λίτρο μέσης κατανάλωσης, με υψηλότερη ενίσχυση στα νησιά.

Ουσιαστικά, το μοντέλο που επέλεξε η Ελλάδα φαίνεται να συμβαδίζει περισσότερο με τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι οι μειώσεις φόρων και γενικά τα λεγόμενα «price measures» αποδυναμώνουν το σήμα εξοικονόμησης ενέργειας, αυξάνουν τη ζήτηση και τελικά οδηγούν σε μεγαλύτερη εξάρτηση από ακριβές εισαγωγές ενέργειας.

Έτσι, το βασικό μήνυμα των Εαρινών Προβλέψεων δεν είναι μόνο ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα νέο ενεργειακό σοκ. Είναι ότι το 2026 δεν είναι 2022 καθώς τα περιθώρια είναι μικρότερα, οι παρεμβάσεις πιο περιορισμένες και η συζήτηση μετατοπίζεται από τις οριζόντιες επιδοτήσεις προς τη στόχευση και την ενεργειακή μετάβαση.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Αναγκαίος ο θεσμικός και εποπτικός σχεδιασμός για το «υπερταμείο» των Κοινωνικών Ασφαλίσεων