Τα ομόλογα δείχνουν νέο γύρο ακρίβειας - Το κόστος χρήματος περνά στην πραγματική οικονομία

Οι αγορές ομολόγων δίνουν το πρώτο καθαρό σήμα για το πού κατευθύνεται ο πόλεμος και η οικονομία, με τους επενδυτές να εκτιμούν ότι η αναταραχή στις αγορές δεν θα είναι πρόσκαιρη. Το βρετανικό 10ετές κινείται στην περιοχή του 4,6%–4,7%, έχοντας απομακρυνθεί από τα επίπεδα κοντά στο 5% που καταγράφηκαν στο αποκορύφωμα της έντασης, ενώ το γερμανικό Bund διατηρείται κοντά στο 2,9%–2,95%, παραμένοντας σε υψηλά πολλών ετών. Στον ευρωπαϊκό Νότο, η εικόνα παραμένει πιεσμένη, με το ιταλικό 10ετές στο 3,8%–3,85%, το ελληνικό κοντά στο 3,7%, το γαλλικό στο 3,55%–3,60% και το ισπανικό στο 3,40%–3,45%, με τις περισσότερες αγορές να κινούνται σε υψηλά 12 έως 24 μηνών. Στις ΗΠΑ, το 10ετές κινείται κοντά στο 4,25%–4,30%, ενώ τα στεγαστικά δάνεια παραμένουν πάνω από το 6,1%–6,2%, μεταφέροντας το αυξημένο κόστος χρήματος στην πραγματική οικονομία.

Πίσω από αυτή την κίνηση, παράγοντες της αγοράς περιγράφουν μια «σιωπηλή αναθεώρηση» των βασικών σεναρίων. Η παραμονή του πετρελαίου κοντά ή πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και η ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν τον φόβο ενός νέου πληθωριστικού κύματος, πριν ακόμη αποκλιμακωθεί πλήρως το προηγούμενο. Σε αντίθεση με παλαιότερες γεωπολιτικές κρίσεις, όπου τα ομόλογα λειτουργούσαν ως ασφαλές καταφύγιο, αυτή τη φορά οι αποδόσεις διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, καθώς ο φόβος του πληθωρισμού υπερισχύει της ανάγκης για ασφάλεια. «Η αγορά δεν επιστρέφει στα ομόλογα με την ίδια ένταση όπως στο παρελθόν», σημειώνει διαχειριστής κεφαλαίων, εξηγώντας ότι η κίνηση των αποδόσεων αντανακλά κυρίως την αναθεώρηση των προσδοκιών για τα επιτόκια.

Το δεύτερο επίπεδο πίεσης προέρχεται από τις ίδιες τις κεντρικές τράπεζες. Η Fed διατήρησε τα επιτόκια και προειδοποίησε για πιο επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζοντας τις προσδοκίες για γρήγορες μειώσεις μέσα στο 2026, ενώ η Τράπεζα της Αγγλίας διατηρεί πιο «σκληρή» στάση. Στην ευρωζώνη, η ΕΚΤ τηρεί στάση αναμονής, αλλά αξιωματούχοι παραδέχονται ότι το ενεργειακό σοκ αλλάζει τις ισορροπίες. Στελέχη ευρωπαϊκών τραπεζών σημειώνουν ότι αν το πετρέλαιο παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια για εβδομάδες, το σενάριο των μειώσεων επιτοκίων θα απομακρυνθεί σημαντικά. Σε αυτό το περιβάλλον, οι αγορές κρατικού χρέους λειτουργούν ως προπομπός, προεξοφλώντας ότι το κόστος χρήματος θα παραμείνει υψηλό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και ότι ο πόλεμος μετατρέπεται από γεωπολιτικό γεγονός σε μακροοικονομικό σοκ με διάρκεια.

Η «αντιστροφή» των αγορών
Η αντίδραση των ομολόγων έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που προβληματίζει τους επενδυτές. Σε προηγούμενες κρίσεις, γεωπολιτικές ή χρηματοπιστωτικές, τα κρατικά ομόλογα λειτουργούσαν ως ασφαλές καταφύγιο, με αποτέλεσμα οι αποδόσεις να υποχωρούν. Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Οι αποδόσεις παραμένουν αυξημένες ακόμη και στα πιο ασφαλή assets, όπως τα γερμανικά Bunds ή τα αμερικανικά Treasuries, δείχνοντας ότι η αγορά φοβάται περισσότερο τον πληθωρισμό από την ίδια την αβεβαιότητα του πολέμου. Η εξέλιξη αυτή αλλάζει συνολικά τη συμπεριφορά των αγορών. Τα ομόλογα δεν προσφέρουν πλέον την ίδια προστασία στα χαρτοφυλάκια, ενώ η μεταβλητότητα παραμένει αυξημένη.

Το ενεργειακό σοκ είναι ο βασικός καταλύτης αυτής της μεταβολής. Η διατήρηση του Brent κοντά στα 100 δολάρια και οι ανησυχίες για διαταραχές στις ροές από τη Μέση Ανατολή επαναφέρουν το σενάριο του 2022, αλλά σε ένα πιο σύνθετο περιβάλλον. Η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι εισαγωγέας ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε αύξηση στις τιμές περνά άμεσα στον πληθωρισμό. Σε αντίθεση όμως με το 2022, σήμερα η οικονομία δεν ξεκινά από χαμηλό επίπεδο τιμών, αλλά από ένα ήδη αυξημένο κόστος ζωής, λόγω των προηγούμενων πληθωριστικών πιέσεων.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η παραμονή των τιμών πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένο διάστημα θα οδηγήσει σε δευτερογενείς επιδράσεις, επηρεάζοντας όχι μόνο την ενέργεια, αλλά και τις υπηρεσίες και τους μισθούς. Αυτός είναι και ο λόγος που οι αγορές παραμένουν τόσο ευαίσθητες στις εξελίξεις.

Το κόστος για την οικονομία
Η άνοδος των αποδόσεων μεταφράζεται άμεσα σε υψηλότερο κόστος δανεισμού για κράτη, τράπεζες, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Όταν το γερμανικό 10ετές κινείται κοντά στο 3%, ολόκληρη η καμπύλη επιτοκίων της ευρωζώνης παραμένει σε υψηλότερα επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι νέες εκδόσεις κρατικού χρέους γίνονται ακριβότερες, ενώ το ίδιο ισχύει και για εταιρικά ομόλογα και τραπεζικό δανεισμό.

Στην πράξη, αυτό μεταφέρεται στην οικονομία μέσω υψηλότερων επιτοκίων σε δάνεια, στεγαστικά και επιχειρηματική χρηματοδότηση. Τα αμερικανικά στεγαστικά επιτόκια πάνω από το 6% αποτελούν ήδη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς το κόστος χρήματος περνά στα νοικοκυριά.

Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Από τη μία πλευρά, η απόδοση του 10ετούς κοντά στο 3,7% σημαίνει ότι το κόστος δανεισμού παραμένει αυξημένο και το περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό. Από την άλλη, η χώρα διαθέτει ακόμη ένα σημαντικό «μαξιλάρι» ρευστότητας και ευνοϊκή διάρθρωση χρέους, που περιορίζουν τις άμεσες πιέσεις.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι τα ελληνικά ομόλογα εμφανίζουν σχετική ανθεκτικότητα σε σχέση με το παρελθόν, αντανακλώντας τη βελτιωμένη πιστοληπτική εικόνα της χώρας. Ωστόσο, η Ελλάδα εξακολουθεί να ανήκει στην περιφέρεια της ευρωζώνης, γεγονός που σημαίνει ότι επηρεάζεται άμεσα από τη γενική στάση των αγορών.

Από το σοκ στην επίμονη ανησυχία
Οι πρώτες ημέρες της κρίσης χαρακτηρίστηκαν από έντονες κινήσεις και απότομες ανατιμήσεις. Σήμερα, η εικόνα έχει μετατοπιστεί. Οι αγορές δεν κινούνται πλέον με όρους πανικού, αλλά με όρους αναπροσαρμογής.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει σοκ, αλλά πόσο θα διαρκέσει. Εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι αγορές θα συνεχίσουν να προσαρμόζουν τις προσδοκίες τους για τα επιτόκια, διατηρώντας τις αποδόσεις σε αυξημένα επίπεδα.

Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την πορεία των αγορών. Το βασικό ερώτημα είναι αν το ενεργειακό σοκ θα αποδειχθεί προσωρινό ή αν θα κρατήσει. Εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια, οι αγορές θα συνεχίσουν να αναθεωρούν τις προσδοκίες τους για τα επιτόκια, οδηγώντας σε περαιτέρω άνοδο των αποδόσεων. Σε αυτό το σενάριο, η ΕΚΤ ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο νέας αυστηροποίησης της πολιτικής της. Αντίθετα, μια αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να σταθεροποιήσει τις αγορές και να περιορίσει την πίεση. 

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Προειδοποίηση από τον πρώην CEO της Goldman Sachs: Κίνδυνος «φούσκας» στα private assets