Παλιά η Ευρώπη προωθούσε μόνο τις ψηφιακές πληρωμές ως επιτομή του εκσυγχρονισμού. Τώρα, οι αρχές έχουν κάποιες αμφιβολίες.

Στην Ευρώπη, ιδίως στον Βορρά, τα μετρητά έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Ενδεικτικά, οι Σουηδοί πληρώνουν πια ψηφιακά για το 90% όλων των αγορών τους και μόνο οι μισοί δηλώνουν ότι μπορεί να έχουν πάνω τους μετρητά σε έναν ολόκληρο μήνα. Σε άλλα μέρη της Ευρώπης, όπου οι άνθρωποι είναι πιο φτωχοί και οι μικρές επιχειρήσεις μπορεί να φοροδιαφεύγουν, τα μετρητά συναντώνται περισσότερο. Βέβαια, ακόμα και οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί που συνεχίζουν να θέλουν το φυσικό χρήμα, στρέφονται όλο και περισσότερο στο ψηφιακό. Η Ευρώπη έχει τα μισά ATM κατά κεφαλήν σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και ο αριθμός αυτός βαίνει μειούμενος.

Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές προωθούνταν άλλοτε ως επιτομή του εκσυγχρονισμού. Οι πολιτικοί ανέκαθεν ζητούσαν αύξηση των ψηφιακών πληρωμών για την πάταξη της φοροδιαφυγής και του ξεπλύματος μαύρου χρήματος. Η Ε.Ε. έθεσε μάλιστα ανώτατα όρια στη χρήση μετρητών, απαιτώντας από κάθε χώρα να απαγορεύσει τη χρήση τους για μεγάλες επιχειρηματικές πληρωμές.

Κάποιοι διαμαρτυρήθηκαν, ιδίως η λαϊκιστική δεξιά που ανέκαθεν παρουσίαζε τις ψηφιακές πληρωμές ως μέσο ικανοποίησης των τραπεζών, καθώς κερδίζουν από κάθε χρήση κάρτας. Τα μετρητά, λένε, είναι μία μορφή «τυπωμένης ελευθερίας». Ωστόσο, οι καταναλωτές «ψήφισαν» με το πορτοφόλι τους: στην Ευρωζώνη, τα μετρητά χρησιμοποιήθηκαν για το 79% των διαπροσωπικών συναλλαγών το 2016, αλλά μόλις για το 52% το 2024 (και μάλιστα για μικρότερη αξία, καθώς οι κάρτες προτιμώνται για τις μεγάλες συναλλαγές). 

Ιδίως μετά την πανδημία, οι πληρωμές σε κέρματα και χαρτονομίσματα έγιναν πια τόσο σπάνιες, ώστε πολλά καταστήματα θεώρησαν ότι δεν αξίζουν πια. Το 2024 το 12% όλων των επιχειρήσεων στην Ευρώπη δεν δεχόταν μετρητά, 4% περισσότερες από μόλις τρία χρόνια νωρίτερα. 

Κι όμως, σύμφωνα με τον Economist, οι αρχές πιστεύουν πια ότι το ηλεκτρονικό χρήμα δεν είναι πανάκεια. Θα ήθελαν να δουν αν όχι μία πλήρη επαναφορά των μετρητών, τουλάχιστον έναν τρόπο με τον οποίο διασφαλίζεται μόνιμα η παρουσία τους. Εξάλλου, το 2021, απόφαση από το κορυφαίο δικαστήριο της Ε.Ε. επιβεβαίωσε ότι τα φυσικά χρήματα πρέπει να γίνονται παντού αποδεκτά. 

Αυτό το κατά κάποιον τρόπο «πισωγύρισμα» οφείλεται κατ’ αρχάς στην αρκετά μεγάλη μειονότητα τεχνολογικά αναλφάβητων. Οι νέες εφαρμογές και οι κάρτες είναι εξαιρετικές επιλογές για τους νέους και όσους ξέρουν να χειρίζονται τα ψηφιακά εργαλεία, ενώ είναι ανεκτές από τους μεσήλικες και όσους δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι τεχνολογικά. Ωστόσο, για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, η εμπειρία της διαχείρισης τραπεζικών καρτών και εφαρμογών είναι τουλάχιστον εκνευριστική. Ορισμένοι δυσκολεύονται ακόμα και να ανοίξουν έναν τραπεζικό λογαριασμό. 

Μια δεύτερη αμφιβολία αφορά την ανθεκτικότητα των συστημάτων πληρωμών. Αν και όταν όλα λειτουργούν σωστά προσφέρουν μεγάλη άνεση, η ανεμπόδιστη κίνηση χρημάτων απαιτεί ρεύμα και σύνδεση δεδομένων. Οι Ισπανοί που είχαν πέρυσι την άνοιξη μπλακάουτ σε ολόκληρες περιοχές της χώρας αδυνατούσαν να αγοράσουν τρόφιμα και άλλα αναγκαία προϊόντα. Επίσης, ορισμένοι ανησυχούν ότι οι ψηφιακές πληρωμές αυξάνουν την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές εταιρείες με απρόβλεπτα πολιτικά συμφέροντα, όπως η Visa και η MasterCard. Τέλος, στις χώρες της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας, όπου υπάρχουν φόβοι για σαμποτάζ από τη Ρωσία, τα συστήματα ψηφιακών πληρωμών λειτουργούν για κάποιες ώρες ακόμα κι όταν πέφτει το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Economist, τίποτα δεν νικά τα μετρητά σε ό,τι αφορά την ανθεκτικότητα. 

Πηγή: moneyreview.gr με πληροφορίες από Economist

Διαβάστε επίσης: Γιατί οι επενδυτές που τρέχουν τώρα στον χρυσό μπορεί να κάνουν μεγάλο λάθος