Σύμφωνα με ανάλυση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου τέσσερις μόλις κλάδοι της οικονομίας υπεύθυνοι για τις 2,1 από τις 3,3 μονάδες της συνολικής ανάπτυξης το δεύτερο τρίμηνο – Συστήνει παρακολούθηση της αύξησης της δημόσιας κατανάλωσης

Σε διαπιστώσεις, συστάσεις και εκτιμήσεις για την κυπριακή οικονομία και τα δημοσιονομικά προβαίνει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ) μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων για το ρυθμό ανάπτυξης του δεύτερου τριμήνου η οποία τροφοδοτήθηκε, όπως παρατηρεί,  σχεδόν αποκλειστικά από την κατανάλωση.

Με την ανάλυσή του που δόθηκε στη δημοσιότητα το ΔΣΚ εμμέσως πλην σαφώς εκφράζει ανησυχίες για τους κινδύνους που προκύπτουν από τη συγκέντρωση της ανάπτυξης σε ελάχιστους κλάδους της οικονομίας, αλλά και για τη αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης με μεγαλύτερο ρυθμό συγκριτικά με την αύξηση του ΑΕΠ.
Συγκεκριμένα στα κύρια ευρήματά του το ΔΣΚ παρατηρεί τα εξής:

1. Η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει ισχυρή δυναμική

Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,3% σε ετήσια βάση, έναντι 3,0% το Α΄ τρίμηνο, και κατά 0,8% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης στα δύο πρώτα τρίμηνα διαμορφώνεται, συνεπώς, περίπου στο 3,2%.

2. Η ανάπτυξη στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση.

Η συνολική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 5,2% και συνεισέφερε περίπου 4,0 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη, δηλαδή περισσότερο από τον συνολικό ρυθμό του 3,3%. Ειδικότερα η κατανάλωση των νοικοκυριών και των Μη Κερδοσκοπικών Ιδρυμάτων που Εξυπηρετούν Νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ) αυξήθηκε κατά 5,4% και συνεισέφερε περίπου 3,2 μονάδες και η δημόσια κατανάλωση αυξήθηκε κατά 4,5% και συνεισέφερε περίπου 0,8 μονάδες. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η τρέχουσα μεγέθυνση έχει κυρίως καταναλωτικό χαρακτήρα και δεν στηρίζεται στον ίδιο βαθμό στη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης.

3. Η αύξηση των συνολικών επενδύσεων δημιουργεί παραπλανητική πρώτη εικόνα.

Ο ακαθάριστος σχηματισμός πάγιου κεφαλαίου αυξήθηκε κατά 9,4%, με θετική συνεισφορά περίπου 2,0 μονάδων στο ΑΕΠ. Η αύξηση αυτή, όμως, οφείλεται εξ ολοκλήρου στις αγορές πλοίων και αεροσκαφών, οι οποίες ήταν, σε όρους πραγματικού όγκου, περίπου €180 εκατ. υψηλότερες από το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 και είχαν θετική συνεισφορά περίπου 2,4 μονάδων.
Εξαιρουμένων των πλοίων και αεροσκαφών, οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 2,0%, αφαιρώντας περίπου 0,4 μονάδες από την ανάπτυξη. Επομένως, το ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι η αύξηση των συνολικών επενδύσεων κατά 9,4%, αλλά η υποχώρηση των υποκείμενων παραγωγικών επενδύσεων.
Τα πλοία και τα αεροσκάφη καταγράφονται στους εθνικούς λογαριασμούς ως επένδυση και, όταν αποκτώνται από το εξωτερικό, ταυτόχρονα ως εισαγωγή. Η επένδυση προστίθεται στο ΑΕΠ, ενώ η αντίστοιχη εισαγωγή αφαιρείται. Ως αποτέλεσμα, η άμεση λογιστική επίδρασή τους στο ΑΕΠ είναι σε μεγάλο βαθμό ουδέτερη, παρότι διογκώνουν τόσο τις επενδύσεις όσο και τις εισαγωγές.

4. Ο εξωτερικός τομέας περιόρισε σημαντικά την ανάπτυξη.

Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 9,6% σε ετήσια βάση, αλλά οι εισαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα, κατά 12,9%. Σε όρους συνεισφοράς:
•    οι εξαγωγές πρόσθεσαν περίπου 10,0 μονάδες
•    οι εισαγωγές αφαίρεσαν περίπου 12,7 μονάδες
•    συνεπώς, οι καθαρές εξαγωγές αφαίρεσαν συνολικά περίπου 2,7 μονάδες από την ανάπτυξη.
Παράλληλα, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 1,8% σε σχέση με το Α΄ τρίμηνο. Η εξέλιξη αυτή χρειάζεται παρακολούθηση, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

5. Η ανάπτυξη συγκεντρώνεται σε περιορισμένο αριθμό κλάδων.

Οι σημαντικότερες κλαδικές συνεισφορές προήλθαν από:
•    εμπόριο, μεταφορές, τουρισμό και εστίαση: αύξηση 4,7% και συνεισφορά περίπου 1,0 μονάδας
•    ενημέρωση και επικοινωνίες: αύξηση 4,5% και συνεισφορά περίπου 0,5 μονάδας
•    χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες: αύξηση 3,9% και συνεισφορά περίπου 0,3 μονάδων
•    κατασκευές: αύξηση 5,4% και συνεισφορά περίπου 0,3 μονάδων.
Οι τέσσερις αυτοί κλάδοι εξηγούν περίπου 2,1 από τις 3,3 μονάδες της συνολικής ανάπτυξης. Αντίθετα, η μεταποίηση αυξήθηκε μόλις κατά 0,8%, ενώ η δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση και η υγεία κατά 1,1%.

Επιπτώσεις και σενάρια 

Στην ίδια ανάλυση το ΔΣΚ αναφέρει στις πιο κάτω επιπτώσεις βάσει των όσων γνωστοποιήθηκαν για το ρυθμό ανάπτυξης του δευτέρου τριμήνου: 
-Η ισχυρή κατανάλωση δημιουργεί βραχυπρόθεσμα θετικές προοπτικές για την απασχόληση και τα φορολογικά έσοδα. Ωστόσο, η μεγάλη αύξηση των εισαγωγών σημαίνει ότι σημαντικό μέρος της πρόσθετης εγχώριας ζήτησης διοχετεύεται στο εξωτερικό.
-Η μείωση κατά 2,0% των επενδύσεων εξαιρουμένων πλοίων και αεροσκαφών αποτελεί αρνητικό στοιχείο. Εάν συνεχιστεί, μπορεί να περιορίσει την παραγωγικότητα, και τη διατηρησιμότητα της ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα.
-Η αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης κατά 4,5%, ταχύτερα από το ΑΕΠ, χρειάζεται παρακολούθηση σε συνδυασμό με την εξέλιξη των πρωτογενών δαπανών και τους δημοσιονομικούς στόχους. Η δημόσια κατανάλωση στους εθνικούς λογαριασμούς δεν ταυτίζεται με τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες, αποτελεί όμως χρήσιμη ένδειξη των πιέσεων από την πλευρά των δημόσιων υπηρεσιών.
-Η συγκέντρωση σημαντικού μέρους της ανάπτυξης στο εμπόριο, τις μεταφορές και τον τουρισμό αυξάνει την έκθεση της οικονομίας σε εξωτερικές διαταραχές, όπως οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι αεροπορικές συνδέσεις, τα ναύλα και το ενεργειακό κόστος.

Το ΔΣΚ εκτιμά, πάντως, πως για το σύνολο του 2026 η κυπριακή οικονομία θα παρουσιάσει θετικό ρυθμό ανάπτυξης στη βάση τριών σεναρίων που εξέτασε.
Πιο αναλυτικά με βάση τα εποχικά και εργάσιμα διορθωμένα επίπεδα του πραγματικού ΑΕΠ, εξετάστηκαν τρία απλοποιημένα σενάρια για την οικονομική δραστηριότητα κατά το δεύτερο εξάμηνο:

Στο πρώτο σενάριο, το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει στο επίπεδο του Β΄ τριμήνου (€7.872,1 εκατ.) κατά τα δύο επόμενα τρίμηνα. Ακόμη και υπό την υπόθεση μηδενικής περαιτέρω ανάπτυξης, ο ετήσιος ρυθμός για το 2026 διαμορφώνεται μηχανικά περίπου στο 2,5%.

Για να επιτευχθεί η ετήσια πρόβλεψη του 2,7%, απαιτείται τριμηνιαία ανάπτυξη περίπου 0,26% σε καθένα από τα δύο επόμενα τρίμηνα. Εάν, αντίθετα, διατηρηθεί είτε ο μέσος τριμηνιαίος ρυθμός του πρώτου εξαμήνου είτε η δυναμική του Β΄ τριμήνου, η ετήσια ανάπτυξη εκτιμάται μηχανικά περίπου στο 3,0%–3,1%.

Διαβάστε επίσης: Συνταξιοδοτικό: Αυτόματη ένταξη στα Ταμεία Προνοίας και θωράκιση ΤΚΑ προτείνουν οικονομολόγοι