Ένας στους δύο εργαζομένους χρησιμοποιεί ΤΝ, αλλά ανομοιόμορφο το αποτύπωμά της – Αποκλίσεις ανά ηλικία, μορφωτικό επίπεδο και επάγγελμα

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αναδιαμορφώνει την αγορά εργασίας και πλέον, από το στάδιο του «πειραματισμού» έχει περάσει στην καθημερινότητα ενός σημαντικού αριθμού εργαζομένων. Ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που την υπογράφουν οι οικονομολόγοι António Dias Da Silva, Laura Lebastard και David Sondermann δείχνει ότι η χρήση της ΤΝ στην εργασία έχει διπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια και οι άνθρωποι αναφέρουν σημαντική εξοικονόμηση χρόνου. Ωστόσο, τα αντιληπτά κέρδη παραγωγικότητας ποικίλλουν σημαντικά και εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια που εμποδίζουν πολλούς για αρκετούς στο να υιοθετήσουν τα νέα τεχνολογικά εργαλεία.

Ειδικότερα, το ποσοστό των εργαζομένων στην Ευρωζώνη που χρησιμοποιούν ΤΝ στην εργασία τους στη δουλειά τους, από το 26% που ήταν το 2024, αυξήθηκε το 2025 στο 41% και το 2026 έφτασε στο 52%. Μεταξύ όσων χρησιμοποιούν ΤΝ, η χρήση ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου τρεις ημέρες την εβδομάδα, ενώ ο μέσος χρήστης δηλώνει ότι εξοικονομεί τρεις ώρες εργασίας την εβδομάδα.

Προκύπτουν ωστόσο κρίσιμα ερωτήματα. Η χρήση της ΤΝ ομοιομορφα σε ολους τους τομεις της οικονομιας; Το γεγονός ότι οι χρήστες της ΤΝ εξοικονομούν χρόνο, αυτό μεταφράζεται υψηλότερη παραγωγικότητα για τις επιχειρήσεις και κατ’ επέκταση, για την οικονομία; Πόσο αποτελεσματικά αξιοποιούν οι εργοδότες τον χρόνο που απελευθερώνεται; Είναι όλοι οι εργαζόμενοι πρόθυμοι στο να υιοθετήσουν εργαλεία ΤΝ και οι εργοδότες να επενδύσουν σε αυτά;

Εμπόδια από εργαζομένους και εργοδότες

Σύμφωνα την ανάλυση, αν και οι μισοί εργαζόμενοι χρησιμοποιούν ΤΝ, προκύπτουν εμπόδια που αποτρέπου τους υπόλοιπους, τόσο από πλευράς εργαζομένων όσο και από πλευράς εργοδοτών. Ειδικότερα, μεγάλο μέρος των εργαζομένων (41%) δεν ενδιαφέρεται ή αντιλαμβάνεται αρνητικά την ΤΝ. Το ίδιο ισχύει και για τις διοικήσεις των επιχειρήσεων (35%).

Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι, ενώ οι εργοδότες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση και τη διευκόλυνση της περαιτέρω υιοθέτησης, πολλοί εξακολουθούν να διστάζουν να επενδύσουν.

Το ανομοιόμορφο αποτύπωμα της ΤΝ

Η ανάλυση δείχνει ότι η ΤΝ δεν εξαπλώνεται σε όλους τους εργαζομένους και τους τομείς ομοιόμορφα. Η ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο φαίνεται να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υιοθέτησή της, με τους νεότερους και τους εργαζομένους με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Στις ηλικίες 18-34 ετών, το 62% δηλώνει ότι χρησιμοποιεί ΤΝ στην εργασία του, ποσοστό που υποχωρεί στο 52% για τις ηλικίες 35-54 και στο 40% για τους εργαζομένους 55-74 ετών. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά που καταγράφεται με βάση το μορφωτικό επίπεδο. Μεταξύ των εργαζομένων με πανεπιστημιακό πτυχίο, το ποσοστό χρήσης ΤΝ ανέρχεται στο 61%, έναντι μόλις 37% μεταξύ όσων δεν διαθέτουν πανεπιστημιακό τίτλο.

Επίσης, η εικόνα διαφοροποιείται, ακόμη περισσότερο όταν η χρήση της ΤΝ εξετάζεται ανά επαγγελματική κατηγορία. Ειδικότερα, χρησιμοποιείτε περισσότερο σε έρευνα ή συλλογή πληροφοριών, σύνταξη ή επεξεργασία κειμένου, σύνοψη εγγράφων και μεταφράσεις.  

Η χρήση ΤΝ αυξάνει την παραγωγικότητα;

Στο αν η χρήση της ΤΝ συνεπάγεται με ενίσχυση της παραγωγικότητας, οι συγγραφείς απαντούν «ναι, αλλά με επιφυλάξεις και όχι ομοιόμορφα». Εξηγούν ότι, αυτό που επιφέρει είναι εξοικονόμηση χρόνου, που από μόνο του δεν μπορεί να μεταφραστεί σε αύξηση της παραγωγικότητας. Ο μέσος χρήστης, σύμφωνα με την έρευνα, εξοικονομεί τρεις ώρες την εβδομάδα ή περίπου το 7,7% του μέσου χρόνου εργασίας. Οι περισσότεροι χρήστες απολαμβάνουν μέτρια εξοικονόμηση χρόνου, ενώ ένας μικρός αριθμός αναφέρει πολύ υψηλά κέρδη αποδοτικότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε επαγγέλματα όπως ανάλυση δεδομένων, προγραμματισμός και δημιουργία περιεχομένου, η ΤΝ μπορεί να μειώσει περισσότερο τον χρόνο εργασίας.

Τι συμβαίνει με τον χρόνο που απελευθερώνεται;

Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς, το κρίσιμο ερώτημα είναι τι συμβαίνει με τον χρόνο που απελευθερώνεται. Εάν οι εργαζόμενοι χρησιμοποιούν αυτές τις ώρες για να ολοκληρώσουν περισσότερες εργασίες, να αναλάβουν νέα καθήκοντα ή να παράγουν περισσότερο και καλύτερο αποτέλεσμα, τότε η χρήση της ΤΝ μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε υψηλότερη παραγωγικότητα. Αντίθετα, όμως, εάν ο χρόνος απλώς μετατρέπεται σε λιγότερες ώρες εργασίας χωρίς αύξηση της παραγωγής, το συνολικό όφελος για την οικονομία είναι μικρότερο.

Η διαφορά αυτή είναι σημαντική και όταν τα στοιχεία μεταφέρονται από το επίπεδο του εργαζομένου στο σύνολο της οικονομίας. Το 7,7% αφορά τον χρόνο που εξοικονομεί ο μέσος χρήστης ΤΝ, όχι το σύνολο των εργαζομένων. Καθώς δεν χρησιμοποιούν όλοι ΤΝ, η ΕΚΤ υπολογίζει ότι η συνολική εξοικονόμηση χρόνου για το σύνολο του εργατικού δυναμικού αντιστοιχεί περίπου στο 3,8% των συνολικών ωρών εργασίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, για ολόκληρη την οικονομία, η συνολική αύξηση της αποδοτικότητας (δηλαδή το μερίδιο της εξοικονόμησης σε ώρες εργασίας που αποδίδεται στη χρήση της ΤΝ) είναι πιο κοντά στο 3,8%.

Οι αναλυτές διευκρινίζουν ωστόσο: «Αυτή η εξοικονόμηση χρόνου μεταφράζεται σε υψηλότερη παραγωγικότητα μόνο εάν οι εργαζόμενοι μετατρέψουν τις ελευθερωμένες ώρες σε επιπλέον παραγωγή, αντί να τις χρησιμοποιούν για λιγότερο άμεσα παραγωγικές δραστηριότητες. Κρίσιμο είναι ότι η αύξηση της παραγωγικότητας εξαρτάται επίσης από το εάν ο εργοδότης είναι σε θέση να αξιοποιήσει αυτήν την επιπλέον χωρητικότητα».

Συστάσεις για να αξιοποιηθούν τα οφέλη

Η ανάλυση καταλήγει στο ότι, για να ξεπεραστούν τα εμπόδια, να βελτιστοποιηθεί η ενσωμάτωση της ΤΝ και να ενισχυθεί η παραγωγικότητα όσο το δυνατόν περισσότερο από τη χρήση των νέων τεχνολογιών, θα πρέπει οι εργοδότες, με την υποστήριξη των Εθνικών Αρχών, να μεγιστοποιήσουν την υποστήριξη προς τους εργαζομένους, ιδίως μέσω της κατάρτισης και της ευκολότερης πρόσβασης σε εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.