Βελτιωμένο το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών το 2025, χάρη κυρίως στη διεύρυνση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών – Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επισκιάζει τις φετινές προοπτικές

Παρά τη βελτίωση που κατέγραψε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Κύπρου (ΙΤΣ) την περσινή χρονιά, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή μας επισκιάζουν τις προοπτικές για το 2026.

Αυτό προκύπτει από οικονομική ανάλυση της Eurobank Research, η οποία δημοσιεύτηκε σήμερα και δόθηκε και στη δημοσιότητα. Σύμφωνα με αυτήν το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Κύπρου (ΙΤΣ) συνέχισε να βελτιώνεται το 2025, καθώς το έλλειμμά του μειώθηκε κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες (πμ) του ΑΕΠ σε σχέση με το 2024, στο 6,4%, συνεχίζοντας τη διόρθωση των 1,5 πμ από το 15ετές μέγιστό του το 2023 (9,7% του ΑΕΠ). 

Η βελτίωση πέρυσι οφείλεται κυρίως στη διεύρυνση του πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών, το οποίο διαμορφώθηκε στο 25,2% του ΑΕΠ –νέο ιστορικό μέγιστο- από 23,5% το 2024. Μια ήπια μείωση του ελλείμματος αγαθών, κατά 0,4 πμ του ΑΕΠ, επίσης βελτίωσε το ΙΤΣ, ωστόσο το έλλειμμα στα αγαθά παρέμεινε υψηλό, στο 19,5% του ΑΕΠ. 

Αντιθέτως, το έλλειμμα πρωτογενών εισοδημάτων διευρύνθηκε περαιτέρω, στο 11,2% του ΑΕΠ από 10,8%, αντανακλώντας το μεγαλύτερο καθαρό εκπατρισμό κερδών από άμεσες επενδύσεις. Το ισοζύγιο δευτερογενών εισοδημάτων παρέμεινε ελαφρώς αρνητικό, στο 0,9% του ΑΕΠ, οριακά βελτιωμένο έναντι του ελλείμματος 1,0% το 2024.

Το ισχυρό πλεόνασμα 

Το ιδιαίτερα ισχυρό πλεόνασμα υπηρεσιών αντανακλά την έντονη ανοδική δυναμική βασικών τομέων της κυπριακής οικονομίας. Το θετικό εξωτερικό ισοζύγιο ενισχύθηκε στις υπηρεσίες πνευματικής ιδιοκτησίας, τον τουρισμό και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, φτάνοντας το 5,3%, 5,7% και 6,5% του ΑΕΠ αντίστοιχα, σε σύγκριση με 4,4%, 5,2% και 6,1% το 2024. Αντιθέτως, οι κλάδοι μεταφορών και λοιπών επιχειρηματικών υπηρεσιών κατέγραψαν μικρότερα πλεονάσματα, 2,1% του ΑΕΠ αμφότεροι, έναντι 2,6% και 2,2% ένα χρόνο νωρίτερα.

Στις υπηρεσίες ΤΠΕ, που αποτέλεσαν τον κύριο παράγοντα αύξησης του ΑΕΠ στην περίοδο 2021-2025, το ήδη υψηλό πλεόνασμα -7,5% του ΑΕΠ- δεν μεταβλήθηκε.

Η βελτίωση στον τουρισμό συσχετίζεται στενά με τα ρεκόρ αφίξεων και αποπληθωρισμένων τουριστικών εισπράξεων πέρυσι, με τον αριθμό των τουριστών να υπερβαίνει τα 4,5 εκατ. και τα πραγματικά έσοδα να ξεπερνούν τα 2,8 δις ευρώ (σε τιμές 2015).

Η ενίσχυση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών αντικατοπτρίζει αφενός το διαρθρωτικό μετασχηματισμό που συνεχίζει να διέρχεται ο κλάδος, μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων, αφετέρου τις διαδοχικές αναβαθμίσεις της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας, οι οποίες οδήγησαν στην επιστροφή στη βαθμίδα Α ύστερα από 13 χρόνια τον Νοέμβριο του 2024, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Η αναφερθείσα μικρή βελτίωση του ισοζυγίου αγαθών ως ποσοστό του ΑΕΠ αντανακλά τη θετική επίδραση του παρονομαστή, μέσω της ισχυρής ονομαστικής αύξησης του εγχώριου προϊόντος, και όχι μια διόρθωση στο εμπορικό έλλειμμα. ‘Αλλωστε, σε όρους αξίας, το έλλειμμα αγαθών διευρύνθηκε κατά 2,5% το 2025, λόγω αύξησης των εισαγωγών κατά 1,4% και οριακής μείωσης των εξαγωγών (-0,2%).

Οι υψηλότερες εισαγωγές οφείλονταν κυρίως στα προϊόντα πετρελαίου, από τα οποία προήλθε περισσότερο από το ήμισυ της ανόδου τους (μερίδιο 53,9%), με τα φαρμακευτικά προϊόντα να έπονται (μερίδιο 16,5%). Η αύξηση των εισαγωγών πετρελαίου σχετίζεται με την ομαλοποίηση των ροών θαλάσσιου εμπορίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, η οποία κατέστησε εφικτή και μια ιδιαίτερα έντονη αύξηση των κυπριακών εξαγωγών προϊόντων διύλισης πετρελαίου (+298,8%) λόγω ισχυρότερης διεθνούς ζήτησης.

Επιπλέον, οι περισσότερες εξαγωγές πετρελαιοειδών αντιστάθμισαν την ισχυρή μείωση των εξαγωγών πλοίων, περιορίζοντας έτσι τη συνολική επιδείνωση του συνόλου των εξαγωγών αγαθών στο 0,2% που προαναφέρθηκε.

Οι προοπτικές για το 2026

Σε ότι αφορά τις προοπτικές κατά το 2026, η περυσινή βελτίωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα ανασχεθεί από μια παρατεταμένη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.

Η έκθεση του τουρισμού στις επιπτώσεις της θα είναι υψηλή, δεδομένου ότι η πολύ καλή επίδοση του περασμένου έτους υποστηρίχθηκε πρωτίστως από την αύξηση των αφίξεων από την ΕΕ (59,8% της συνολικής αύξησης) και το Ισραήλ (33,1%).

Συνεπώς, μια επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομικής δραστηριότητας πιθανότατα θα επηρεάσει αρνητικά τα τουριστικά έσοδα, ενώ η περιφερειακή αστάθεια θα μειώσει τη ζήτηση για ταξίδια από τις χώρες της περιοχής.

Ο τομέας των μεταφορών θα επηρεαστεί σημαντικά από τις διαταραχές σε βασικές ναυτιλιακές οδούς και μια ασθενέστερη δυναμική του παγκόσμιου εμπορίου.

Γενικότερα, η αυξημένη αβεβαιότητα αναμένεται να ενισχύσει την αποστροφή προς τον κίνδυνο και να περιορίσει τις επενδυτικές ροές. Ωστόσο, η Κύπρος έχει αποκομίσει και οφέλη σε προηγούμενες περιόδους περιφερειακής αστάθειας, π.χ. κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα το 2023-2025, καθώς θεωρείται πως ενέχει σαφώς χαμηλότερο γεωπολιτικό ρίσκο από τις γειτονικές χώρες, σε συνδυασμό με πολύ καλές μέσο-μακροπρόθεσμες προοπτικές.

Οι υψηλότερες τιμές ενέργειες 

Ποικίλες επιπτώσεις αναμένονται στο ισοζύγιο αγαθών από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας. Δεδομένης της πολύ υψηλής ενεργειακής εξάρτησης της Κύπρου από το αργό πετρέλαιο και της σχετικά ανελαστικής φύσης της εγχώριας ζήτησης ενέργειας, οι πολύ υψηλότερες από πέρυσι τιμές του πετρελαίου θα επιδεινώσουν το ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών.

Ταυτόχρονα, η ισχυρή ανοδική δυναμική των εξαγωγών προϊόντων διύλισης πετρελαίου που παρατηρήθηκε το 2025 δεν θα διατηρηθεί, οδηγώντας σε εξασθένισή τους, αλλά και των εισαγωγών αργού πετρελαίου.

Η καθαρή επίδραση στο ισοζύγιο αγαθών θα εξαρτηθεί από τη σχετική ανταπόκριση (ελαστικότητα) της εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και της ζήτησης εξαγωγών, στις μεταβολές των τιμών. Τέλος, η ασθενέστερη δραστηριότητα στις μεταφορές θα μπορούσε να αποτελέσει κίνητρο για πωλήσεις στοιχείων παγίου στη ναυτιλία και τις αερομεταφορές στο δεύτερο μισό του έτους, υποστηρίζοντας το ισοζύγιο αγαθών.

Διαβάστε επίσης: Δαμιανός: Η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιακή αναβάθμιση αλλάζουν το επιχειρείν