Η αξιοποίηση του εναέριου χώρου πάνω από παλαιά κτίρια στο Λονδίνο αποτελεί τη νέα λύση στην έλλειψη στέγης, προσφέροντας χιλιάδες κατοικίες παρά τις τοπικές αντιδράσεις για την αλλοίωση του αστικού χαρακτήρα

Σηκώστε το βλέμμα. Ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα νέα εγχειρήματα στη βρετανική πρωτεύουσα υλοποιούνται στον εναέριο χώρο πάνω από ήδη υπάρχουσες δομές. Πλέον εντοπίζονται καταχωρήσεις σε πλατφόρμες όπως το Rightmove έναντι 320.000 λιρών για ελεύθερο αέρα στην οικιστική ζώνη του Muswell Hill ή 150.000 λιρών στο Deptford.

Οι αγοραπωλησίες εναέριου χώρου στο Λονδίνο αφορούν κυρίως στην απόκτηση της έκτασης πάνω από ένα ακίνητο για την ανέγερση νέων κατοικιών, όπως η δημιουργία πολυτελών ρετιρέ επάνω σε υφιστάμενα συγκροτήματα.

Οι αναλυτές της Apex Airspace εκτιμούν ότι αυτή η κατασκευαστική μέθοδος μπορεί να προσφέρει 180.000 νέες μονάδες στέγασης στο Λονδίνο, σε μια περίοδο που η παραδοσιακή δόμηση έχει σημειώσει κατακόρυφη πτώση σε όλη την πόλη.

Εντούτοις, τα έργα αυτά συχνά συναντούν σθεναρή τοπική αντίδραση, με τους περίοικους να υποστηρίζουν ότι προκαλούν όχληση και να διαμαρτύρονται για το πώς η προσθήκη επιπλέον επιπέδων αλλοιώνει την αισθητική και τον χαρακτήρα μιας γειτονιάς.

Σε μητροπόλεις όπως η Νέα Υόρκη, η εκμετάλλευση του αέρα για την αύξηση της επιφάνειας ή την ανέγερση νέων πύργων αποτελεί παλιά πρακτική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το 111 West 57th Street, που ολοκληρώθηκε το 2021. Ο εξαιρετικά λεπτός πύργος υψώνεται 1.428 πόδια πάνω από ένα κτίριο του 1920. Οι νέες ιδιοκτησίες συνδέονται με την παλιά δομή μέσω του κοινού λόμπι, αν και οι ένοικοι των υψηλών ορόφων διαθέτουν ιδιωτικούς ανελκυστήρες. Ένα εντυπωσιακό τετραώροφο ρετιρέ στο εν λόγω κτίριο διατέθηκε προς πώληση για 110 εκατομμύρια δολάρια το 2025.

Η αγορά εναέριου χώρου δεν είχε ευδοκιμήσει στο Λονδίνο για πολλούς λόγους. Πολλά ιστορικά κτίρια αδυνατούν να σηκώσουν το επιπλέον βάρος νέων ορόφων, ενώ η πολυϊδιοκτησία δυσκολεύει την επίτευξη συμφωνίας. Υπάρχουν επίσης αυστηροί πολεοδομικοί περιορισμοί για τη διαφύλαξη της θέας και των προστατευόμενων περιοχών. Ωστόσο, το πλαίσιο απλοποιήθηκε επί της προηγούμενης κυβέρνησης, προκαλώντας μια απότομη αύξηση των δικαιωμάτων δόμησης στην αγορά.

Το 2020, ο τότε υπουργός Robert Jenrick εισήγαγε μεταρρυθμίσεις που χαλάρωσαν τους κανόνες για την επέκταση πάνω από υπάρχοντα κτίσματα. Οι ιδιοκτήτες έχουν πλέον το δικαίωμα να χτίζουν παραπάνω ορόφους για να επεκτείνουν την κατοικία τους ή να δημιουργήσουν νέες μονάδες χωρίς χρονοβόρες και κοστοβόρες διαδικασίες έγκρισης. Αυτό εντάχθηκε σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών, και η σημερινή κυβέρνηση των Εργατικών διατηρεί αυτές τις αλλαγές.

Οι νέες ρυθμίσεις διευκολύνουν τους επενδυτές να δημιουργούν διαμερίσματα σε δημοφιλείς περιοχές με λιγότερη γραφειοκρατία. Ο εναέριος χώρος πωλείται πλέον συστηματικά σε τρίτους — και συχνά οι ένοικοι των χαμηλότερων ορόφων έχουν περιορισμένο λόγο στη διαδικασία.

Το Λονδίνο διαθέτει το παλαιότερο οικιστικό απόθεμα στην Ευρώπη, με το 60% να προηγείται του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μεγάλο μέρος του αποτελείται από βικτοριανά και γεωργιανά σπίτια, τα οποία έχουν διαμορφωθεί σε αυτόνομα διαμερίσματα. Υπάρχει ελάχιστη πρόθεση κατεδάφισης κτιρίων 200 ετών για νέα οικοδόμηση. Έτσι, η αξιοποίηση του αέρα συμβάλλει στην εξεύρεση χώρων ανάπτυξης χωρίς την ανάγκη κατεδαφίσεων.

Η Becky Fatemi της Sotheby’s International Realty επισημαίνει ότι ο άλλοτε απρόσιτος αέρας θεωρείται πλέον ένας πολύτιμος ανεκμετάλλευτος πόρος. Καθώς η πόλη αναπτύσσεται εντός των ορίων της, η κατασκευή προς τα πάνω καθίσταται ζωτικό κομμάτι για τη βιωσιμότητα του μέλλοντός της.

Οι ειδικοί τονίζουν τα οικονομικά πλεονεκτήματα, αναφέροντας ότι η κατασκευή προς τα πάνω είναι οικονομικότερη από την εκσκαφή υπογείων στο δύσκολο αργιλώδες έδαφος της πόλης. «Κοστίζει σχεδόν το μισό από ένα υπόγειο», αναφέρει ο αρχιτέκτονας Robert Douge. Η οικονομική λογική είναι ισχυρή: αν το κόστος δόμησης είναι 800 λίρες ανά τετραγωνικό πόδι και η τιμή πώλησης ξεπερνά τις 1.000 λίρες, η επένδυση είναι προφανής.

Ο Douge προσθέτει ότι ο χώρος στην οροφή είναι πολύ πιο ελκυστικός από τα σκοτεινά υπόγεια.

Η κυριότερη πρόκληση παραμένουν οι τοπικές αντιδράσεις. Ενώ σε εθνικό επίπεδο η νομοθεσία διευκολύνει την επέκταση, σε τοπικό επίπεδο υπάρχει πάντα αντίσταση.

Στο Primrose Hill, υπάρχει πλάνο για οκτώ ρετιρέ πάνω από συγκρότημα του 1970. Καταγράφηκαν περίπου 100 αντιρρήσεις, με κύριες ανησυχίες την αναστάτωση κατά την κατασκευή και την αλλοίωση του ύφους της γειτονιάς.

Ο κάτοικος Ben Olins, που διαμένει εκεί από το 1999, εκφράζει αβεβαιότητα για την ολοκλήρωση του έργου. Ως μισθωτής (leaseholder), νιώθει ότι δεν έχει έλεγχο στη διαδικασία ή εγγυήσεις για το τελικό αποτέλεσμα. Ανησυχεί επίσης για την πιθανή αύξηση των κοινοχρήστων τελών συντήρησης λόγω των νέων προσθηκών.

Το Συμβούλιο του Κάμντεν δεν έχει αποφασίσει ακόμη, και η δόμηση δεν έχει ξεκινήσει. Στην άλλη πλευρά, στο Τσέλσι, η εταιρεία Echlin κατασκευάζει τέσσερα πολυτελή διαμερίσματα στην κορυφή ενός κτιρίου στο Sloane Court East.

«Πρόκειται για μια πραγματική ευκαιρία προσθήκης ορόφων», λέει ο Sam McNally της Echlin. Το κτίριο είναι ιδανικό καθώς διαθέτει επίπεδη στέγη, σε αντίθεση με τα κλασικά αρχοντικά της περιοχής.

Αυτό είναι το δεύτερο έργο της εταιρείας, μετά την προσθήκη μονάδων σε κτίριο του 1980 το 2024. Τα νέα διαμερίσματα πωλήθηκαν σε τιμές πολύ υψηλότερες από τον μέσο όρο της περιοχής.

«Δεν υπάρχουν πια μεγάλα οικόπεδα στο κέντρο», προσθέτει ο McNally, σημειώνοντας ότι ο εναέριος χώρος είναι η νέα μορφή αστικής εξέλιξης.

Ο Will Vaughan της House Collective συμφωνεί ότι η αξιοποίηση του αέρα είναι από τις πιο εντυπωσιακές αλλαγές, καθώς δημιουργούνται κατοικίες χωρίς τη χρήση σπάνιας γης.

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι για κάποιους αγοραστές, η αντίθεση μεταξύ του νέου ρετιρέ και του παλαιότερου κτιρίου μπορεί να είναι αποτρεπτική. Η τοποθεσία και η αντίληψη του χώρου μετρούν όσο και ο σχεδιασμός.

Το Λονδίνο δεν θα γίνει σύντομα Νέα Υόρκη, αλλά αν οι πολίτες κοιτάξουν ψηλά, θα δουν όλο και περισσότερους γερανούς πάνω από παλαιά διαμερίσματα.

Πηγή: newmoney.gr

• Διαβάστε επίσης: Πρεμιέρα για το νέο ωράριο στο Δημόσιο – Προσέλευση από τις 7 έως και τις 9 το πρωί